Autor: Jaroslaw Orlowski

Tydzień w Nowym Jorku.

Majorka w lajkrze jest zupełnie inna niż bez. Gdy masz 4 dni, nie ściągasz butów SPD, masz hotel na plaży, Palma jest tylko miastem, które trzeba opuścić w drodze do Valdemossy, na Formentor, albo drogę węża. Gdy wracasz tam po dwóch latach, w butach, w których nie przewracasz się na bruku, odkrywasz wspaniałe, tętniące życiem, duże hiszpańskie miasto. Bardzo fajne miasto.

Dwa adwentowe weekendy w północnych Niemczech.

Zdjęcie w promieniu 50 metrów od mieszkania, większość z mieszkania. W trakcie.

Aktualne zdjęcia, ale aparaty zepsute.

Schodzę do „Morskiego Oka” zrobić zdjęcie do wpisu. Droga wyłożona stalowymi, perforowanymi podkładami używanymi przez wojska inżynieryjne. Niektóre przerdzewiałe, niektóre wciąż błyszczą wyszlifowanym metalem. Nad stawem spokój. Taflę mącą pojedyncze krople deszczu. Podnoszę głowę, zza chmury wychodzi słońce.

Rzeka Tanew. Dawna granica zaborów rosyjskiego i austriackiego. Po obu stronach mostu ustawione budki strażnicze. Ten rosyjski wita mnie prostym jak strzała podjazdem o równym nachyleniu 10% na całej długości. Od samego podnóża widać szczyt. Serce wali jak szalone. Sakwy bezlitośnie ciągną w dół. W połowie podjazdu odcina mi tlen. Muszę się zatrzymać. To przedsmak tego co czeka mnie na Roztoczu i na Pogórzu Przemyskim.

Dziś rezygnuję ze szlaków. Improwizuję, błądzę, jestem zaskoczony gęstą siatką lokalnych szos z bardzo dobrym asfaltem. Wjeżdżam do lasu pociętego szachownicą dróg przeciwpożarowych. Wszędzie unosi się zapach świeżo ściętych drzew. Drogi obłożone gotowymi do transportu pniami.

Zakupy w niewielkiej wiosce Niemstów. Siedzę przed sklepem i piję kefir. Pod sklep podjeżdża trzech nastolatków. Holenderska damka, MTB z Decathlona i marketowy rower na amortyzowanej sprężynami ramie w kształcie litery Y. Dobrze ubrani. Zwężane jeansy, markowe bluzy, na nogach New Balance’y i Nike. Wystylizowane fryzury. Witają mnie krótko wypowiedzianym dźńdbry. Chwilę przyglądają się mojemu objuczonemu rowerowi i jak na znak ruszają. Podrywają przednie koła i na wheelie jadą w kierunku kościoła.

Przed Żukowem, przejeżdżam obok zabitej przez samochód wiewiórki. Najczęściej, zabite na drogach zwierzęta rozpoznaję tylko i wyłącznie dzięki skrawkom ciała pozwalającym na identyfikację gatunku. Kępka prążkowanego futra kota. Zatopione w krwawej brei kolce jeża. Masywne pazury kreta. Lekko trzepoczące pióra gołębia. Wiewiórka leży jakby ułożyła się do snu. Jedynie z pyszczka płynie strumień krwi wypełniając przestrzenie między kamykami zatopionymi w asfalcie. Śmiertelne statystyki tej podróży są niepokojąco zawyżone w stosunku do poprzednich. Trzy koty. Cztery jeże. Dwa gołębie. Jeden wróbel. Jedna jaszczurka. Jeden zaskroniec. Dwie wiewiórki.

Poza martwymi zwierzętami, nie sposób uniknąć konduktów pogrzebowych. Dojeżdżając do wsi, już z daleko słychać dzwony i niesione echem „Dobry Jezu, a nasz Panie…”. Przejeżdżając obok cmentarza przyciągam uwagę mniej zaangażowanych żałobników. Przed bramą cmentarza stoi mężczyzna w czarnych spodniach i białej koszuli. Przez rękę przełożona czarna marynarka, w dłoni telefon. Dotyka ekranu trzymając między palcami dymiącego papierosa. Gdy przejeżdżam obok, podnosi głowę. Patrzy bez wyrazu. Odprowadza mnie wzrokiem do zakrętu.

Coraz bliżej Jarosław. Wola Mołodycka. Kolejny sklep. Opieram rower przy wejściu, chowam się w cieniu i piję ciepłą pepsi. Pod sklepem zjawia się trzech dwudziestolatków. Mętne spojrzenia. W dłoniach żubry. Nie pierwsze dzisiaj. Dostrzegają mnie. Odbieram wyzywające spojrzenia. Stoją obok mojego roweru, coś pokazują, komentują, wybuchają śmiechem, by po raz kolejny odwrócić się i bez najmniejszych oznak zażenowania patrzeć mi prosto w oczy. Chowam telefon głęboko w kieszeni. Chłopcy ustawili się strategicznie. Aby wsiąść na rower muszę ich minąć, przeciskając się między schodami a wykuszem. Przypominają mi się czasy liceum i najeżone podobnymi pułapkami nocne powroty z Moreny. Próbuję się rozluźnić. Najmniejszy objaw strachu, unikanie wzroku, nerwowe ruchy, to jak zaproszenie do tańca. Uśmiecham się i możliwie pewnym krokiem podchodzę do roweru.

– Dzień dobry! Gorąco dzisiaj, co?

– Gorąco! Nie ma to jak zimne piwko.

Dwóch z chłopaków wchodzi do sklepu, zostaję sam na sam z najniższym, który odpowiedział na powitanie. Ostrzyżony na krótko. Ogorzała twarz i alkoholowe miękkie spojrzenie, które w każdej chwili potrafi zamienić się w ściętą agresję.

– Na tym rowerze, to pan i 70 pociągnie

– Tylko z górki.

– E tam z górki. 70 to minimum. Daję 80, he he.

– OK pędzę dalej, na razie.

– 90! Buahaha!

Ostatnia prosta do Jarosławia. Dopada mnie znużenie. Mózg zmęczony całodziennym kręceniem pedałami zaczyna odmawiać współpracy. Wyciągam słuchawki. Na karcie telefonu wciąż mam zapisany zestaw płyt przygotowanych na bałtycką podróż 3 lata temu. Przypominam sobie prosty, płaski, pozbawiony drzew, kilkudziesięciokilometrowy odcinek szutrowej drogi z Kowna. Uratowali mnie wtedy the Editors. Włączam płytę „The Weight of Your Love”. Piosenka „Sugar”. Przesterowany bas. Perkusja. Gdy wchodzi staccato na gitarze elektrycznej, natychmiast włącza się pamięć mięśniowa. Dwukrotnie przyspieszam. Podkręcam głośność na maksimum.

There’s sugar on your soul,
You’re like no one I know,
You’re the life of another world.

Zaczynam drzeć się na całe gardło, pędzę 35 km/h stojąc na pedałach. Działa!

Dojeżdżam do rogatek miasta. Robię zdjęcie tablicy „Jarosław” z opartym o nią rowerem. Pańskie oko konia tuczy.

Rano, gdy wychodzę z namiotu, życie na kempingu kwitnie. Rodzina z rejestracją EL czule żegna się z nowo poznanymi przyjaciółmi na numerach SK. Kierowca Skody Fabii, numery WML, klnie pod nosem, próbując odkręcić coś pod maską obficie pryskając WD40. Żona nerwowo składa obrus, przyglądając się z boku. Z przyczepy na niemieckich tablicach HB wyskakuje pies, a chwilę za nim właścicielka. Potyka się o próg, w ostatniej chwili łapie równowagę.

Przed wyjazdem chcę jeszcze zwiedzić katedrę. Trwa msza. Nie chcę jej zakłócać. Wejdę do kościoła i zaczekam aż do błogosławieństwa. Wchodzę w najgorszym możliwym momencie. „…wziął chleb i dzięki tobie składając…”. Cały przedsionek wypełniony rodzicami z dziećmi. „…łamał i rozdawał swoim uczniom mówiąc…”. Ofiarowanie i skupienie dorosłych nie robi wrażenia na dwulatku w białej koszuli i krotkich spodniach na szelkach. Chłopiec rozpoczyna slalom pomiędzy klęczącymi dorosłymi. „…bierzcie i jedzcie z tego wszyscy, to jest bowiem ciało moje…”. Jest bardzo sprawny ruchowo, balansuje ciałem na zakrętach i jak dotąd unika kolizji. Gdy przebiega obok ojca, ten podnosi głowę i próbuje schwytać syna, który wyswabadza się idealnym unikiem biodra. „…które za was będzie wydane. To czyńcie na moją pamiątkę…”. Ministrant uderza w gong. Ojciec dwulatka uderza się trzy razy w pierś, z trudem powstrzymując śmiech.

Kluczę, szukając wylotówki z Zamościa. GPS prowadzi mnie przez podwórka, schodki, chodniki, wały i park miejski. Wyjeżdżam z miasta. Gdy droga w końcu stabilizuje się na swoim dominującym kierunku, uderza mnie w twarz gorący powiew. Tradycyjnie, dziś spędzę większość dnia pod wiatr. Z naprzeciwka nadjeżdża trójka kolarzy. Energicznie machają, śmieją się, coś mówią, ale treść nie przedziera się przez hałas i wiatr. Nagle dociera do mnie, że na pomarańczowym rowerze, w różowych skarpetkach i czapeczce kolarskiej Salvarani, mimowolnie przyciągam uwagę. To dobrze.

Przystanek na loda. Siedzę pod parasolem. Podjeżdża Focus z progami przeżartymi rdzą. Wysypuje się trójka chłopaków i dziewczyna. Żywo dyskutują. Przygody sobotniej imprezy. Trójka wchodzi do sklepu. Obok mnie siada Daniel. W oczach wciąż mieni się trud poprzedniej nocy. Zapala papierosa.

– Na takim rowerze, to i świat można objechać, co nie?

– Tak, są tacy.

– No ale do tego też trzeba mieć pieniądze.

– Niekoniecznie, można pracować po drodze.

– Bruk kładę.

– Ciężka praca, prawda?

– Ciężka, ale dobrze płacą. Człowiek dostaje pensję i na WSZYSTKO go stać!

Na leśnej drodze, 5 km od Zwierzyńca, mijam odpoczywającego kolarza. Zgodnie z etykietą macham. Podnosi głowę i odmachuje. Po kilku minutach dogania mnie.

– Cześć! Wieje, co? Może Cię trochę podciągnąć?

Siadam na koło. Mozolne 20 km/h zamienia się w przyjemne 30. Próbujemy rozmawiać, ale jadąc jeden za drugim, wiatr rwie zdania i połyka słowa. Bialy Specialized. Na tylnych widełkach naklejka We Ride Warsaw. Z tylnej kieszonki przebija się paczka niebieskich elemów. Dojeżdżamy do skrzyżowania. Na pożegnanie przedstawiam się. To kolejny dziś Daniel. Na rozjeździe przybijamy kolarską piatkę, prawa dłoń, lewa dłoń. Daniel skręca w lewo, ja w prawo. Dziś już nie poczuję wiatru.

Urokliwy Zwierzyniec. Kościół na wyspie, browar, ekran kinowy i dziesiątki leżaków. Wjeżdżam w las. Przede mną zdecydowanie najlepszy, 20 kilometrowy odcinek mieszanej nawierzchni szutrowo-asfaltowej łagodnie wijącej się przez las. Pozdrawiam podróżującą rodzinę. Paweł, Katia i 2,5 roczny Roch w przyczepce. Paweł, nie przestając się uśmiechać, narzeka na Green Velo. Uspakajam go, że przynajmniej przez kolejne 200 km na północ mogą być spokojni. Paweł jeszcze raz upewnia się mojego imienia. Ruszam. Odwracam się by pomachać na pożegnanie. Paweł nie przestaje się uśmiechać.

Zbliżam się do Józefowa. Prysznic wydaje się nieunikniony. Czarne chmury, grzmoty, porywy wiatru. Jeden z nich zwiewa suche igły z sosen. Przez moment jadę w deszczu igieł, słyszę jak uderzają w okulary, czuję ukłucia na policzkach.

Za Józefowem zatrzymuje mnie uśmiechnięty chłopak. Koszula khaki, rozpięte trzy guziki pod szyją, na żemyku wisiorek z kości słoniowej. Łagodne oczy i uśmiech Hugh Granta. Peter z Anglii. Jego rower różni się od mojego jedynie kolorem. Baranek, klamkomanetki szosowe, rama ze stali.

– You’re the first proper tourer I’ve met since I started.

Z uśmiechem chowam pochlebstwo do kieszonki na komplementy. Rozmawiamu o podróżowaniu na rowerze. Peter to wyczynowiec. W zeszłym roku pół roku jeździł po Europie, kończąc na Ukrainie, gdzie zostawił rower. Teraz wrócił po niego i kieruje się na zachód. Nie wiedząc czy był tłumaczony na angielski (był), polecam Peterowi Bobkowskiego. Zapisuję drukowanymi literami imię i nazwisko na kartce wyrwanej z notesu.

– I’m sorry, I’d give you something too, but the only thing I have is some „chleb”.

– Don’t worry, I’ve got a spare musli bar. Here you are.

– You’ve got something in your eyebrow.

Grzebię w brwiach nic nie znajdując.

– Let me give you a hand.

Peter wyciąga uschniętą igłę.

Wskakuję na rower, ruszam, niemal wywracam się, probując odwrócić w siodełku.

Doskonale omijam burzę. Mknę po mokrym asfalcie, jednak nie spadła na mnie nawet jedna kropla. Dojeżdżam do Suśca. Miejscowość wypoczynkowa. Co brama, to nocleg. Nagle, „Dom Wczasowy Lech”. Przypominam sobie jak T. entuzjastycznie polecał domy wczasowe w górach i gwałtownie skręcam. Piaskowa droga prowadząca przez las. 3 piętrowy budynek nad stawem o nazwie Morskie Oko. Pokój z prysznicem 30 zł. Zostaję.

Pierwszy raz od wyjazdu, zakładam długie spodnie, koszulę i wychodzę do cywilizacji. Tomek, kierownik schroniska, poleca Gospodę Sto Pociech. Na drugim końcu Starego Miasta, więc przy okazji poznaję nieco Chełm. O ironio. Zbliżając się do Rynku słyszę szanty. W momencie gdy wkraczam w strefę nagłośnienia, wokalista intonuje:

Już nie wrócę na morze,
nigdy więcej, o nie!
Wreszcie koniec włóczęgi,
na pewno to wiem.

Pełne przeciwieństwo mojego stanu rzeczy. Negatyw, który wywołam, gdy wrócę nad morze.

Restauracja dość przytulna, ceny rozsądne. Moje ciało krzyczy o węglowodany i białko. Zamawiam makaron barwiony sepią z owocami morza. Zjadam w 2 minuty. Za powołanie sie na schronisko dostaję tiramisu. Ledwo wstaję od stołu. Opuszczając restaurację, słyszę madrość życiową jednego z polskich zespołów poprockowych, wpatrzonego w schyłkowy Coldplay:

Gdy ludzie chcą zmienić mnie,

Po prostu nie słucham sieee.

Rano, Tomek rysuje mi najlepszą trasę do Zamościa. Szczegółowo opisuje podjazdy i następujące po nich „nagrody”. Chełm to miasto, gdzie najciekawsze rzeczy są oddalone o 10 km od centrum – mówi. Po chwili dodaje, „wrócisz tu, czuję to”.

Szelemiel, bohater chełmskiej przypowieści Singera o skończonej porażką pieszej podróży do Warszawy, podśpiewywał piosenkę:

Ci, którzy Chełm opuszczają,

Jakoś do Chełma trafiają.

Ci, którzy w Chełmie zostają,

Na pewno w Chełmie mieszkają.

Dokąd nie pójdziesz, trafisz na Chełm.

Może świat cały to wielki Chełm?

Zostawiam ładowarkę do telefonu w schronisku (nieświadomie) i za namową Tomka oglądam Nową Dyrekcję i Gmach. Modernistyczne miasto w mieście zbudowane przed wojną z rozmachem dorównującym Gdyni. Gmach, imponujący rozmiarem, szary kolos, upstrzony tuzinem tabliczek instytucji w nim urzędujących. Każda w innym rozmiarze, liternictwie i odcieniu czerwieni. Tylko minimalistyczny zegar na fasadzie majestatycznie odmierza czas.

Więcej o żydowskim Chełmie i założeniu Nowej Dyrekcji przeczytacie w „Miasto archipelagu” Filipa Springera, z której pożyczyłem piosnkę Szelemiela.

Znajduję park miejski, a w nim ścieżkę rowerową wzdłuż Uhurki, która wyprowadzi mnie z miasta na południe. Na placu zabaw spiętrzenie śmiertelnie niebezpiecznych drabinek, karuzel i innych konstrukcji ze stali z czasów PRL, pomalowanych pełną paletą kolorów z pudełka kredek miś. Teraz już wiem gdzie trafiają te wszystkie drabinki z modernizowanych placów zabaw.

Nad rzeczką, przez chwilę jadę razem z trzema sarnami. Zatrzymuję się na kawę. Przyrządzam ją na stoliku do gry w szachy. Nagle, słyszę pisk nienasmarowanego łańcucha i klekot rozkręconych hulajnog. Nadjeżdżają wykapani Kleofas, Alcest i Euzebiusz. Najbardziej rezolutny, Euzebiusz, mówi:

– Proszę Pana, da Pan picie? Łyka.

– Proszę, weźcie całą butelkę, nie piłem z niej.

– Eeee chłopaaaki! Mamy wodę. Niepitą!

Mija minuta, na bmxie wraca Alcest.

– A ma pan gumę?

– Niestety.

– A kanapkę z wędliną?

Z Uhurki zjeżdżam na prostą wojewódzką, z której po chwili odbijam na równoległe lokalne drogi. Wsi spokojna wsi wesoła. Porzucone na trawie rowerki, pogaduszki przez płot, wygrzewające się w słońcu psy i koty, klucze w doniczce i pozbawione miejskiego zadęcia rowery.

Wracam na Green Velo, na polnej drodze wyprzedza mnie granatowy golf i zatrzymuje się na rozjeździe. Czeka na mnie. Przez okno wyhyla się kierowca.

– Pan nie jedzie w prawo, zakopie się pan. W lewo świetna droga przez las, a i tak pan wróci na szlak.

Wjeżdżam z powrotem na wojewódzką do Zamościa. Zaczyna sie Roztocze. Pierwszy podjazd, odcina mnie, nogi odmawiają posłuszeństwa. No tak, bomba. 4 godzina w ukropie, na 4 lyżkach kuskusu z bananem. Wtaczam się na szczyt, na ktorym stoi stacja benzynowa żywcem wyjęta ze średniego filmu z Zamachowskim. Kupuję paliwo ratunkowe każdego kolarza.

– Poproszę puszkę Coli.

– 2 zł. O nie, płatność kartą od 20.

Wysypuję wszystkie drobniaki. 2 zł co do grosza.

Za stacją zjazd. Siodło, zmarszczka, siodło zmarszczka. Tak będzie do samego Zamościa. Trud podjazdu rekompensują widoki na szczycie. Zaczyna padać. Ignoruję ciepły deszcz i pędzę dalej. We krwi buzuje końska dawka węgli. Dobrze wyważyłem rower, składam się na zakrętach i z łatwością trzymam linię. Prosty zjazd, chowam się za kierownicą i pedałuję ile sił w nogach. Powietrze świszczy między ramą a sakwami. 60 km/h. Odpuszczam. Włącza się wyobraźnia. Burgundowy w środku arbuz rozbijający się o asfslt.

Na jednym ze zjazdów odczepia się od torby kubek z fabryki Emalia. Wierny kompan trzech ostatnich wypraw. Emalia pięknie odpryskuje siębw miejscu uderzenia, zamrażając wspomnienie zapachu, światła i błyszczącej w deszczu drogi.

Fotografuję tablicę „Zamość 10”. Za nią długi zjazd i pejzaż zasnuty zawieszoną w powietrzu wodą.

Zamość, odbijam się od drzwi schroniska. Decyduję się na kemping w centrum. Rozbijam namiot, parzę kawę i zabieram się za uporządkowanie notatek. Obok mnie, rodziny camperów krzątają się przy wieczornym grillu.

– Wódka dla panów, wino dla pań! – krzyczy siwy wąsacz w pasiastej koszulce i czerwonych szortach.

– I lizaczki dla dzieciaczków. – dodaje uśmiechnięta kobieta w jasnych jeansach i zapiętej pod szyję bluzie polarowej.

Odkrywam, że nie mam już ładowarki. Na kempingu zapalają się lampy.